پیش‌بینی سازمان برنامه از دلار تا پایان ۱۴۰۶؛ مسیر نرخ ارز در سناریوی توافق

به گزارش اقتصاد بیدار، برآورد تازه سازمان برنامه و بودجه از بازار ارز در سناریوی توافق جامع میان ایران و آمریکا حاکی از آن است که نرخ دلار ابتدا با جهشی قابل توجه به ۱۷۹ هزار تومان می‌رسد، اما پس از آن وارد مسیر کاهش می‌شود. داده‌های ماهانه دفتر امور اقتصاد کلان این سازمان نشان می‌دهد قیمت دلار که در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۸۶ هزار تومان برآورد شده، در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۱۷۹ هزار تومان افزایش می‌یابد و در صورت تحقق توافق و رفع تحریم‌ها، تا شهریور و مهر ۱۴۰۵ به محدوده ۱۲۷ هزار تومان کاهش خواهد یافت.

در سند سازمان برنامه و بودجه با عنوان «فرصت احیای اقتصاد ایران پس از بحران؛ بازگشت به مسیر توسعه» نرخ ارز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال بحران به تورم، تولید و انتظارات اقتصادی معرفی شده است. در این گزارش آمده است که تشدید تحریم‌ها، جنگ، کاهش صادرات نفتی و غیرنفتی و محاصره اقتصادی از عوامل اصلی جهش نرخ ارز بوده‌اند.

بر اساس این سند، در صورت تحقق توافق جامع، آزادسازی تجارت نفت، بهبود دسترسی به درآمدهای ارزی، گسترش تجارت خارجی و کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند فشار بر بازار ارز را کاهش داده و زمینه ثبات نسبی را فراهم کند. بر همین اساس، نرخ دلار از ۱۷۹ هزار تومان در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۱۵۵ هزار تومان در خرداد، ۱۳۴ هزار تومان در تیر و ۱۲۷ هزار تومان در شهریور کاهش می‌یابد.

روند صعودی دلار تا ثبت قله ۱۷۹ هزار تومانی

داده‌های سازمان برنامه و بودجه نشان می‌دهد نرخ دلار در فروردین ۱۴۰۴ از سطح ۸۶ هزار تومان آغاز شده و پس از نوسانات محدود در نیمه نخست سال، از پاییز وارد روند افزایشی شده است. بر این اساس، قیمت دلار در شهریور ۱۴۰۴ به ۱۰۰ هزار تومان، مهر ۱۰۸ هزار تومان، آبان ۱۱۳ هزار تومان و آذر ۱۳۱ هزار تومان رسیده است.

این روند در ادامه نیز ادامه یافته و نرخ دلار در دی‌ماه ۱۴۰۴ به ۱۴۲ هزار تومان و در بهمن به ۱۶۲ هزار تومان افزایش یافته، هرچند در اسفند به ۱۵۷ هزار تومان عقب‌نشینی کرده است.

برآوردهای این سازمان نشان می‌دهد روند صعودی در ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز ادامه یافته و نرخ دلار در فروردین به ۱۵۴ هزار تومان و در اردیبهشت به ۱۷۹ هزار تومان رسیده است. در توضیح این افزایش، سازمان برنامه بر عواملی مانند تشدید تحریم‌ها، افت صادرات نفتی و غیرنفتی، آسیب به صنایع پتروشیمی و فولادی، محدودیت‌های تجاری و افزایش انتظارات تورمی تأکید کرده و این جهش را نتیجه افزایش محدودیت‌های ارزی و ریسک‌های سیاسی و اقتصادی دانسته است.

آغاز کاهش نرخ ارز از خرداد ۱۴۰۵

بر پایه داده‌های ماهانه سازمان برنامه، نقطه تغییر مسیر نرخ دلار پس از اردیبهشت ۱۴۰۵ شکل می‌گیرد. بر اساس این ارزیابی، نرخ دلار از ۱۷۹ هزار تومان در اردیبهشت به ۱۵۵ هزار تومان در خرداد کاهش می‌یابد؛ رقمی که در برخی روزهای پایانی خرداد نیز مشاهده شده است.

این روند در ماه‌های بعد ادامه پیدا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که نرخ دلار در تیر ۱۴۰۵ به ۱۳۴ هزار تومان، در مرداد به ۱۳۱ هزار تومان و در شهریور به ۱۲۷ هزار تومان می‌رسد.

بر این اساس، قیمت دلار از اوج اردیبهشت تا پایان تابستان ۱۴۰۵ حدود ۵۲ هزار تومان کاهش خواهد یافت که معادل افتی نزدیک به ۲۹ درصد است. در این سناریو، تحقق توافق جامع و کاهش تحریم‌ها از طریق آزادسازی منابع ارزی، افزایش صادرات نفت، تسهیل مبادلات مالی و کاهش نااطمینانی، موجب تقویت عرضه ارز و کاهش فشار بازار خواهد شد.

سازمان برنامه همچنین تأکید کرده است که کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند انتظارات افزایشی فعالان بازار را تعدیل کند؛ بنابراین، افت نرخ ارز تنها ناشی از افزایش عرضه ارز نیست و تغییر انتظارات و کاهش تقاضای احتیاطی نیز در آن نقش دارد.

تثبیت دلار در کانال ۱۲۷ تا ۱۳۰ هزار تومان

بر اساس سناریوی سازمان برنامه، نیمه دوم سال ۱۴۰۵ دوره ثبات نسبی بازار ارز خواهد بود. پس از رسیدن نرخ دلار به ۱۲۷ هزار تومان در شهریور، این نرخ در مهر نیز در همین محدوده باقی می‌ماند و سپس در آبان و آذر به ۱۲۸ هزار تومان افزایش می‌یابد.

در ادامه، قیمت دلار در دی و بهمن ۱۴۰۵ به ۱۲۹ هزار تومان و در اسفند همان سال به ۱۳۰ هزار تومان خواهد رسید.

این برآورد نشان می‌دهد سازمان برنامه و بودجه برای نیمه دوم سال ۱۴۰۵ کاهش شدید و مستمر نرخ ارز را پیش‌بینی نکرده و سناریوی اصلی خود را تثبیت دلار در کانال ۱۲۷ تا ۱۳۰ هزار تومان قرار داده است. بر اساس این تحلیل، توافق می‌تواند شوک افزایشی بازار ارز را تخلیه کند، اما هدف سیاست ارزی در دوره پساتوافق، ایجاد ثبات پایدار خواهد بود، نه کاهش شدید و ناپایدار نرخ ارز.

در گزارش سازمان برنامه و بودجه همچنین تأکید شده است که پس از توافق، اولویت سیاست‌گذار باید حفظ ثبات نرخ رسمی ارز و حرکت به سمت نظام ارزی تک‌نرخی باشد. از این رو، پیام اصلی این برآورد، تثبیت کنترل‌شده نرخ ارز است.

افزایش تدریجی نرخ دلار در سال ۱۴۰۶

برآوردهای سازمان برنامه برای سال ۱۴۰۶ نشان می‌دهد پس از تثبیت نرخ ارز در پایان سال ۱۴۰۵، دلار وارد روندی افزایشی اما آرام خواهد شد. بر این اساس، نرخ دلار در فروردین ۱۴۰۶ معادل ۱۳۴ هزار تومان، اردیبهشت ۱۳۶ هزار تومان و خرداد ۱۳۹ هزار تومان پیش‌بینی شده است.

این روند در تابستان نیز ادامه خواهد داشت؛ به‌طوری که نرخ دلار در تیر ۱۳۹ هزار تومان، مرداد ۱۴۰ هزار تومان و شهریور ۱۴۱ هزار تومان برآورد شده است.

در نیمه دوم سال ۱۴۰۶ نیز قیمت دلار به‌تدریج افزایش می‌یابد و در مهر به ۱۴۳ هزار تومان، آبان ۱۴۴ هزار تومان، آذر ۱۴۵ هزار تومان، دی ۱۴۶ هزار تومان، بهمن ۱۴۷ هزار تومان و اسفند به ۱۴۸ هزار تومان می‌رسد.

بر این اساس، اگرچه نرخ دلار در پایان سال ۱۴۰۶ همچنان پایین‌تر از اوج ۱۷۹ هزار تومانی اردیبهشت ۱۴۰۵ خواهد بود، اما نسبت به کف ۱۲۷ هزار تومانی ثبت‌شده در شهریور و مهر ۱۴۰۵ افزایش نشان می‌دهد.

این الگوی پیش‌بینی بیانگر آن است که در سناریوی سازمان برنامه و بودجه، بازار ارز ابتدا در سال ۱۴۰۵ با کاهش قابل توجه نرخ مواجه می‌شود و سپس در سال ۱۴۰۶ روندی افزایشی اما تدریجی را تجربه می‌کند. با این حال، در متن سند تأکید شده است که تحقق این مسیر منوط به دستیابی به توافق نهایی، کاهش تحریم‌ها و جلوگیری از بازگشت محدودیت‌های ارزی و تجاری خواهد بود./پایان پیام