گزارش تازه از تورم دهکها؛شکاف تورمی دهکها به ۷.۳ واحد درصد رسید
گزارش جدید مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ برای همه خانوارها به یک شکل احساس نشده است. در حالی که دهکهای کمدرآمد بیشتر از مسیر گرانی خوراکیها و مسکن تحت فشار قرار گرفتهاند، دهکهای پردرآمد افزایش قیمتها را عمدتاً در بخش خدمات، درمان و حملونقل تجربه کردهاند. فاصله تورمی میان دهکها نیز به ۷.۳ واحد درصد رسیده است.
به گزارش اقتصاد بیدار، بررسی تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از شاخص قیمت مصرفکننده نشان میدهد تورم در اردیبهشت ۱۴۰۵ میان دهکهای هزینهای کشور بهصورت یکنواخت توزیع نشده است. طبق این گزارش، نرخ تورم سالانه در کل کشور به ۵۷.۷ درصد رسیده، اما این رقم برای دهکهای مختلف متفاوت است؛ بهطوری که کمترین نرخ تورم سالانه با ۵۵.۹ درصد در دهک دهم و بیشترین آن با ۶۳.۲ درصد در دهک دوم ثبت شده است.
بر این اساس فاصله تورمی میان دهکها در اردیبهشت به ۷.۳ واحد درصد رسیده؛ رقمی که نسبت به ماه قبل ۱.۱ واحد درصد افزایش یافته و نشان میدهد فشار قیمتها در میان گروههای درآمدی به شکل متفاوتی توزیع شده است.
تورم دهکها چه میگوید؟
آمارها نشان میدهد در مقیاس سالانه، بیشترین فشار تورمی بر دهکهای پایین و میانی وارد شده است. دهک دوم با تورم ۶۳.۲ درصدی در صدر قرار دارد و دهکهای اول و سوم نیز هرکدام تورم سالانه ۶۲.۵ درصدی را تجربه کردهاند. در مقابل، دهک دهم کمترین نرخ تورم را داشته است.
یکی از دلایل اصلی این تفاوت، ترکیب سبد مصرفی خانوارهاست. در شرایطی که تورم سالانه خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات در کشور به ۸۲.۷ درصد رسیده، خانوارهایی که سهم بیشتری از هزینه خود را صرف غذا میکنند، طبیعتاً فشار تورمی بیشتری را احساس میکنند.
دهکهای پایین در محاصره خوراکی و مسکن
ساختار هزینه خانوارهای کمدرآمد نشان میدهد بخش عمدهای از بودجه آنها صرف نیازهای اولیه میشود. در دهک اول، ۴۲.۳۶ درصد از هزینهها مربوط به خوراکیها و آشامیدنیهاست و ۳۹.۳۸ درصد نیز به مسکن، آب، برق، گاز و سوخت اختصاص دارد. به این ترتیب حدود ۸۱.۷۴ درصد از کل سبد مصرفی این دهک تنها به دو گروه خوراکی و مسکن مربوط میشود.
جزئیات سبد مصرفی نیز این موضوع را تأیید میکند. برای مثال سهم نان و غلات در سبد هزینه دهک اول حدود ۹.۸۸ درصد است، در حالی که این رقم برای دهک دهم ۴.۶۷ درصد گزارش شده است. همچنین سهم لبنیات و تخممرغ، روغنها و چربیها و نیز سبزیجات و حبوبات در سبد مصرفی دهکهای پایین بهمراتب بیشتر از دهکهای بالاست.
در چنین شرایطی افزایش قیمت کالاهای اساسی فقط یک تغییر آماری نیست، بلکه مستقیماً معیشت خانوارهای کمدرآمد را تحت تأثیر قرار میدهد. زیرا این گروهها بخش بزرگی از درآمد خود را صرف کالاهایی میکنند که حذف یا جایگزینی آنها تقریباً ممکن نیست.
تورم دهکهای بالا از کدام مسیر میآید؟
در مقابل، سبد مصرفی خانوارهای پردرآمد ساختاری متفاوت دارد. سهم کالاهای غیرخوراکی و خدمات در دهک دهم به ۷۸.۴۵ درصد میرسد، در حالی که این سهم در دهک اول حدود ۵۷.۶۴ درصد است. به همین دلیل تورم برای دهکهای بالا بیشتر از مسیر خدمات و کالاهای غیرخوراکی ظاهر میشود.
برای نمونه، سهم حملونقل در سبد هزینه دهک دهم حدود ۱۳.۶۶ درصد است، در حالی که این رقم برای دهک اول تنها ۳.۵۲ درصد است. همچنین سهم هزینههای بهداشت و درمان در دهک دهم ۹.۴۳ درصد و در دهک اول ۴.۲۱ درصد گزارش شده است. پوشاک، آموزش، تفریح، هتل و رستوران نیز در سبد مصرفی خانوارهای پردرآمد وزن بیشتری دارند.
تورم ماهانه؛ دو روایت متفاوت از فشار قیمتها
تورم ماهانه اردیبهشت نیز همین تفاوت را نشان میدهد. دهک دهم با تورم ماهانه ۱۰.۱۸ درصدی بیشترین افزایش قیمت کوتاهمدت را تجربه کرده است، در حالی که تورم ماهانه دهک اول ۸.۳۹ درصد بوده است.
اما منشأ این تورم متفاوت است. در دهک اول، حدود ۵.۵۴ واحد درصد از تورم ماهانه از محل خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات ایجاد شده است؛ یعنی تقریباً دو سوم افزایش قیمتها در این دهک به سفره خانوار مربوط میشود.
در مقابل، در دهک دهم تنها ۲.۲۹ واحد درصد از تورم ماهانه ناشی از خوراکیها بوده و بخش عمده آن از کالاهای غیرخوراکی و خدمات آمده است. در این دهک حملونقل، بهداشت و درمان و همچنین لوازم خانگی سهم قابل توجهی در افزایش قیمتها داشتهاند.
در مجموع، دادههای مرکز آمار نشان میدهد تورم در اقتصاد ایران تنها از نظر شدت میان دهکها متفاوت نیست، بلکه از نظر منشأ نیز تفاوت قابل توجهی دارد؛ بهطوری که برای دهکهای پایین بیشتر به معنای گرانتر شدن غذا و مسکن است، در حالی که دهکهای بالا تورم را بیشتر در بخش خدمات و کالاهای غیرخوراکی تجربه میکنند./پایان پیام
